Voorbeeld WOII-kaartlaag gemeente Nieuwegein



De opdracht

In opdracht van de gemeente Nieuwegein is in 2011 een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart opgesteld voor het gemeentelijk grondgebied. Aanleiding hiervoor is de wettelijk verplichting voor gemeenten om het aspect archeologie te laten meewegen in ruimtelijke planprocedures. Onderdeel van de verwachtingskaart is een kaartlaag voor archeologische resten uit de Tweede Wereldoorlog, die in de beleidsadvieskaart is verwerkt.

Nieuwegein in de Tweede Wereldoorlog

De verwachting voor de Tweede Wereldoorlog is opgesteld op basis van literatuur, luchtfoto-analyse, archiefonderzoek en het raadplegen van lokale deskundigen. De gemeente Nieuwegein kent meer archeologische sporen uit de Tweede Wereldoorlog dan men op het eerste gezicht zou verwachten. Als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn door het Nederlandse leger diverse stellingen aangelegd waarvoor een archeologische verwachting geldt. Het gaat om kazematten en stellingen bij de forten Jutphaas, Vreeswijk, bij de Batterij aan de Overeindseweg en verder langs het Lekkanaal en bij de Lekbrug. Ook voor de periode van de Duitse bezetting geldt voor diverse locaties een hoge verwachting op sporen van stellingen en versperringen, bijvoorbeeld langs de Lek, het Lekkanaal en ook bij de forten. Bijzondere aandacht verdienen de locaties van stellingen voor luchtafweergeschut bij de Beatrixsluizen.

De archeologie: het product

Op de archeologische verwachtingskaart voor de Tweede Wereldoorlog staan verschillende zones aangegeven met een hoge verwachting voor resten uit de oorlog. Daarbij is onderscheid gemaakt in verschillende categorie├źn, zoals forten en zones met stellingen. Voor zover mogelijk zijn binnen deze zones de afzonderlijk objecten en structuren aangegeven, zoals loopgraven en stellingen. Voor de afzonderlijke objecten is een zo specifiek mogelijke datering gegeven. De getoonde kaart toont een uitsnede uit deze verwachtingskaart.

Kloosterman, P., J. Sprangers & J.A.T. Wijnen, 2011. Een gestapeld verleden: gemeente Nieuwegein: een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart. RAAP-rapport 2145. RAAP Archeologisch Adviesbureau, Weesp.