Voorbeeld kamp Westerbork


De opdracht

In opdracht van de gemeente Midden-Drenthe, de provincie, het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is in 2015 een gedetailleerde studie naar het bodemarchief van Kamp Westerbork gedaan. Om dit archeologisch erfgoed op een verantwoorde manier op te kunnen nemen in het bestemmingsplan, en planologisch te beschermen, was deze studie noodzakelijk. Naar bleek had het kampterrein tot dan toe geen afdoende ruimtelijke bescherming.

Het kamp

Het onderzoek beperkte zich niet tot alleen de oorlogstijd. Alle ‘gebruiksfasen’ van kamp Westerbork –in al haar ruimtelijke consequenties- zijn in beeld gebracht. Het kamp is in 1939 gebouwd voor de opvang van Joodse vluchtelingen uit Duitsland. Na de oorlog is Kamp Westerbork een aantal jaren in gebruik geweest als interneringskamp en militair kamp, voordat het terrein in gebruik werd genomen voor de huisvesting van gerepatrieerde Indische Nederlanders. In 1951 kreeg het kamp een andere naam. Als woonoord Schattenberg diende het tot de afbraak in 1970/1971 voor de opvang van Molukse gezinnen.

De archeologie: het product

Die afbraak wil niet zeggen dat er geen sporen van het kamp meer aanwezig zijn. De studie geeft inzicht waar grondsporen en andere resten zijn te verwachten, niet alleen op het centrale barakkenterrein, maar ook in de zone daaromheen. In die zone lagen destijds niet alleen diverse facilitaire gebouwen, maar huisden bijvoorbeeld ook de bewakers in een eigen kamp. Ook kende het kamp de nodige infrastructuur, zoals een smalspoorsysteem met verbinding naar een klein haventje aan het Oranjekanaal. De diverse structuren zijn nu gedetailleerd op kaart weergegeven. Het voorbeeldplaatje toont de situatie in 1942-1945 waarbij in kleur de (hoofd)functie van de diverse structuren is aangegeven (klik op de structuren).

Schute, I.A. & B. van der Laan, 2015. Kamp Westerbork - van vluchtelingenkamp tot herinneringscentrum. Gemeente Midden-Drenthe. Een archeologische bronnen- en beleidskaart. RAAP-rapport 2909. RAAP Archeologisch Adviesbureau, Weesp.